De Raad van State heeft vandaag in een uitspraak verduidelijkt dat de nieuwe rechtspraak over intern salderen van 18 december 2024 ook geldt voor bestemmingsplannen. Dit betekent dat intern salderen niet langer mag worden betrokken in de voortoets maar in een passende beoordeling. Het nieuwe beoordelingskader geldt direct voor alle lopende procedures over bestemmingsplannen.
Vergelijkbaar met de uitspraak van 18 december 2024 die ging over intern salderen voor projecten is intern salderen voor bestemmingsplannen alleen mogelijk als wordt voldaan aan drie voorwaarden:
Of wordt voldaan aan het additionaliteitsvereiste is ter beoordeling van de provincie en niet van de gemeente. Maar de gemeente neemt wel besluiten over het bestemmingsplan. Met het nieuwe beoordelingskader is het wel mogelijk dat de gemeente motiveert dat het salderen met de referentiesituatie niet nodig is om natuur te behouden, te herstellen of verslechtering te voorkomen. Deze motivering heet de zogenaamde vergewisplicht en houdt in dat de gemeente moet uitzoeken of in openbaar raadpleegbare gegevens geen aanwijzingen staan dat die andere overheden de inzet van de referentiesituatie nodig vinden voor beschermde natuurgebieden.
Het bepalen van de referentiesituatie voor plannen en projecten was al verschillend, maar wijzigt voor plannen niet door deze uitspraak. De referentiesituatie voor plannen bestaat uit de feitelijk aanwezige en planologisch legale situatie voorafgaand aan vaststelling bestemmingsplan. Lees meer
Stel uw vraag Naar berichten uit 2024-2025
En waarom levert het soms problemen op? Stikstof (element N2) is een gas. We zien het niet omdat het kleur- en reukloos is maar bijna 80% van de lucht bestaat uit stikstof. Het is dus als los gas geen schadelijke stof. Wanneer de stikstof een verbinding maakt met zuurstof (NOx) of ammoniak (NH3) kan dit wel schadelijk zijn voor mensen en het milieu. Hoe schadelijk is afhankelijk van de hoeveelheid van deze stof in de lucht (stikstof concentratie), de oorzaak van hoe het in de lucht komt (stikstof emissie of uitstoot) en de hoeveelheid die na de uitstoot neerkomt in de natuur (stikstof depositie).
Bij het veranderen of plannen van de activiteiten van een bedrijf is het verplicht het effect hiervan op stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden te onderzoeken met een stikstofdepositie berekening. Bijvoorbeeld wanneer de productie van een bedrijf verandert of bij de realisatie van een nieuwbouwplan. Nieuwe bedrijfsactiviteiten zorgen soms voor de uitstoot van stikstof, stikstofemissie. Wanneer deze stikstof neerdaalt, in dit geval in een natuurgebied, noemen we dat stikstofdepositie.
De stikstofexperts bij DGMR onderzoeken en berekenen stikstof depositie, voor de onderbouwing van procedures voor vergunningen, meldingen en bestemmingsplannen. De basis voor dit stikstofonderzoek is een berekening die met de AERIUS calculator 2024 wordt gemaakt. Met deze berekening maken wij inzichtelijk welke stikstofdepositie ontstaat in de aanleg- en gebruiksfase op de Natura 2000-gebieden in de omgeving.
Op basis van dit onderzoek wordt duidelijk of voor uw project ook een natuurvergunning nodig is.
Indien uit ons stikstofonderzoek blijkt dat voor uw project een natuurvergunning nodig is, kunnen wij hiervoor de aanvraag voor u opstellen.
Stikstof uitstoot tijdens het slopen of bouwen ontstaat door verkeer en mobiele werktuigen. Deze zijn eenmalig omdat ze alleen voor de bouw gelden. In de aanlegfase is het van belang aan te tonen dat het bouwproject in deze fase geen significante stikstofdepositie veroorzaakt op aangewezen gevoelige natuurgebieden.
Dit is de stikstof uitstoot bij bedrijven of het gebruik van woningen en kantoren. Deze blijven jaarlijks terugkeren zolang het bedrijf of gebouw in gebruik is. Hierbij gaat het bijvoorbeeld over stookinstallaties, verkeersemissies, brandstof van intern verkeer en mobiele werktuigen.
Voor het berekenen van stikstofdepositie gebruiken wij de AERIUS calculator. We werken samen met onze klanten en bespreken welke informatie we nodig hebben voor een goede berekening. Zoals welke activiteiten er plaatsvinden tijdens de bouw en hoe lang. Ook maken wij samen een inschatting van de hoeveelheid vrachtwagens en/of personenwagens die in de aanlegfase op de bouwplaats komen. Wanneer het voor de klant nog niet precies duidelijk is, kunnen wij helpen bij het maken van een betrouwbare schatting op basis van onze ervaring bij andere projecten.
Om het uitvoeren van stikstofberekeningen efficiënter te maken ontwikkelden onze specialisten een methode om honderden stikstofberekeningen in één keer uit te kunnen voeren. Een gemeente geeft ons hiervoor een lijst met projectinformatie met globale locaties en formaten van projecten. Deze lijst zetten we in enkele stappen om naar invoerbestanden voor het rekenprogramma AERIUS. De resultaten die hieruit komen zetten we om in een lijst. Om de resultaten voor de gemeente in één oogopslag inzichtelijk te maken, maakten we een overzichtskaart, de zogenoemde stoplichtkaart.
Met deze overzichtskaart krijgt de gemeente snel inzicht in waar de kansen en eventuele knelpunten van allerlei projecten liggen. Dit is interessant voor toekomstige ontwikkelingen en het maken van beleid. Deze methode is in te zetten voor alle gemeenten die te maken hebben met veel projecten en complexe stikstofvraagstukken. Voor meer informatie neem gerust contact op met onze adviseurs.
Er is wel depositie, wat dan? Als uit de stikstofdepositie berekening volgt dat het plan of bedrijf een significant effect op stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden veroorzaakt, geven wij advies over de mogelijke maatregelen voor het reduceren van stikstof uitstoot.
Gelukkig zijn er meerdere mogelijkheden om de emissie te verminderen, zoals het gebruik van schonere of elektrische werktuigen. Om u zo goed mogelijk te adviseren, stelden wij een lijst samen met relevante maatregelen om de stikstofemissie te kunnen beperken. Aanpassen van de planning of fasering is een andere mogelijkheid om te zorgen voor een lagere stikstofdepositie.
Gelukkig zijn er vaak toch mogelijkheden voor de doorgang van een project. In enkele gevallen is een toename van depositie op niet overbelaste natuur toch toegestaan. Dit heeft te maken met de Kritische depositiewaarde (KDW), de mate van depositie waarbij de aantasting van de kwaliteit van de habitat niet kan worden uitgesloten.
Wanneer aan te tonen is dat de specifieke activiteit de kwaliteit van het gebied niet aantast, kan er toch een toename van stikstofdepositie toegestaan worden. Voor deze activiteit is mogelijk wel een natuurvergunning vereist. Wij maken de beoordeling om deze vergunning aan te vragen. Ook wanneer een bepaalde mate van depositie al eerder is toegestaan , is het soms mogelijk via intern salderen toestemming voor de activiteiten te krijgen.
Verder adviseren wij vaak bij andere mogelijkheden om toestemming te verkrijgen, zoals intern of extern salderen, verleasen, een ecologische voortoets of passende beoordeling.
Bij intern salderen mag de stikstofdepositie door het eigen bedrijf of project niet toenemen ten opzichte van de referentiesituatie. Bijvoorbeeld door machines op aardgas of diesel te vervangen door elektrisch materieel. Soms lukt dit niet binnen het bedrijf zelf, dan is er nog een andere optie. Bij extern salderen lost een bedrijf het teveel aan uitstoot op door de stikstofruimte van een ander bedrijf over te nemen, wanneer de stikstofactiviteiten bij dit bedrijf (deels) stoppen.
Verleasen is een vorm van tijdelijk extern salderen. Hierbij stopt een bedrijf tijdelijk met een activiteit die stikstof uitstoot, zodat een ander bedrijf deze kan gebruiken. Dit mag maximaal 70% zijn van de stikstofruimte die ontstaat door de gestopte activiteit. Dit omdat we in Nederland uiteindelijk een zo laag mogelijke uitstoot willen.
Met een ADC-toets is aan te tonen dat, hoewel de activiteit zorgt voor uitstoot, deze toch noodzakelijk is. Dit geldt voor activiteiten waarvoor geen alternatieven (A) zijn, en er dwingende redenen van groot openbaar belang gelden (D). Er zijn dan wel compenserende maatregelen (C) nodig om de samenhang van Natura 2000 gebieden te borgen.
Bij het verkrijgen van extra ruimte voor een nieuwe activiteit of een uitbreiding geven wij graag advies. Hiervoor zijn verschillende mogelijkheden, zoals de microdepositiebank, de doelenbank of het Stikstofregistratiesysteem (SSRS).
Deze stikstofbanken worden gevuld met stikstof die vrijkomt door het uitvoeren van de bronmaatregelen. Bijvoorbeeld omdat een provincie een bedrijf met een stikstofuitstoot opkoopt. Dit heet vrijgemaakte stikstofruimte. Maar deze banken worden ook gevuld met stikstof die beschikbaar komt wanneer er na extern salderen stikstofruimte overblijft. Deze overgebleven ruimte heet ‘vrijgevallen’ ruimte.
Een activiteit die ten hoogste 0,05 mol/ha/jaar aan stikstof uitstoot, kan eventueel een beroep doen op de microdepositiebank. De overheid vult deze banken.
Deze bank is bedoeld om maatschappelijk relevante doelen te bereiken. De overheid bepaalt een doel, met het sparen van stikstofruimte kan dit doel uitgevoerd worden.
De ontwikkelingen over de berekening en beoordeling van stikstofdepositie volgen elkaar snel op. Wij zijn en blijven goed op de hoogte van de actuele wet- en regelgeving en de laatste jurisprudentie, zodat wij u optimaal kunnen helpen met het verkrijgen van de benodigde toestemming.
Er is iets meer bekend geworden over de “melding voor stikstofreductie” van de provincie Noord-Brabant. Bedrijven of instellingen die fors stikstof willen verminderen, kunnen hiervoor een melding doen. Dit is mogelijk, omdat forse stikstofreductie duidelijk bijdraagt aan natuurherstel. De nieuwe situatie wordt vastgelegd in een maatwerkbesluit. Net als bij een natuurvergunning kan hiertegen beroep worden ingesteld. In het eerste kwartaal van 2026 worden de voorwaarden uitgewerkt en neemt GS een besluit. De regels worden dan opgenomen in de Beleidsregel omgevingsrecht Noord-Brabant. Vooralsnog lijkt het op de stikstofreductieprojecten in de provincie Zuid-Holland. Maar in Zuid-Holland kiest de provincie voor toestemming met een natuurvergunning in plaats van een melding. Lees meer
De provincie Utrecht maakt vandaag het Ontwerp-Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG) openbaar: een samenhangend en geborgd pakket aan maatregelen voor natuur, water, bodem, klimaat en landbouw voor de periode 2026–2035. Utrecht is daarmee de eerste provincie die met een uitgewerkt en integraal maatregelenpakket komt dat het bereiken van landelijke doelen daadwerkelijk mogelijk maakt en daarmee, vanaf 2027, de vergunningverlening weer op gang kan brengen. Lees meer
De provincie Noord-Brabant breidt haar vernieuwde stikstofaanpak uit naar alle economische sectoren. Net als bij de veehouderij kunnen bedrijven of instellingen die hun stikstofuitstoot fors willen verminderen, dit voortaan doen via een melding in plaats van een vergunning. Zo ontstaat er ruimte voor verduurzaming én natuurherstel, zonder dat de impasse in vergunningverlening verdere ontwikkeling belemmert. De Beleidsregel om dit mogelijk te maken, wordt aangepast in het eerste kwartaal van 2026. Lees meer
De provincie Noord-Brabant werkt aan een voorstel om de nieuwe stikstofaanpak (ammoniakemissies) voor veehouderijen door te vertalen naar de Omgevingsverordening. De provincie verwacht dat de veehouderijsector met deze aanpak de beoogde reductie van gemiddeld 46% ten opzichte van 2019 zal realiseren. Het besluit wordt waarschijnlijk in december 2025 genomen. Lees meer
De provincie Zuid-Holland is de tweede provincie met nieuw beleid waarmee vanaf vandaag weer natuurvergunningen kunnen worden verleend. Voor zogenaamde stikstofreductieprojecten gelden wel voorwaarden zoals:
De voorwaarden zijn grotendeels vergelijkbaar met de voorwaarden van nieuwe beleidsregels van de provincie Gelderland die sinds juli 2025 gelden voor intern salderen. In Gelderland geldt bijvoorbeeld de 35% afname alleen voor de “nee, tenzij-natuurgebieden”. Maar in Zuid-Holland lijkt een stikstofreductieproject niet te vallen onder intern salderen. Of dus het nieuwe beoordelingskader voor intern salderen uit de Raad van State uitspraak van 18 december 2024 ook van toepassing is op stikstofreductieprojecten in Zuid-Holland moet de praktijk uitwijzen. Lees meer in de Beleidsregel stikstofreductieprojecten voor alle details en voorwaarden
De Raad van State heeft advies gegeven aan het kabinet over de onderbouwing voor het invoeren van een rekenkundige ondergrens van 1 mol. In het advies staat dat het introduceren van een ondergrens niet geringe risico’s meebrengt. De Afdeling advisering verwacht dat de ondergrens in procedures bij de rechter ter discussie wordt gesteld. Allerminst zeker is of deze dan overeind blijft. Bovendien bestaat het risico dat de ondergrens niet zal worden gekwalificeerd als een rekenkundige ondergrens, maar moet worden beschouwd als een beleidsmatig gekozen drempelwaarde. En een drempelwaarde is al eerder in diverse jurisprudentie bekritiseert (zie uitspraken Programma Aanpak Stikstof en de zogenoemde bouwvrijstelling). De Afdeling advisering benadrukt tenslotte dat vooral ook de noodzaak van een robuust, geloofwaardig en effectief pakket van natuurherstelmaatregelen, gericht op het behalen van de landelijke instandhoudingsdoelstellingen voor Natura 2000-gebieden en het voorkomen van verslechtering van die gebieden dringend is gewenst. Lees meer
Minister Wiersma heeft het advies van de Raad van State doorgestuurd naar de Tweede Kamer. In de begeleidende brief staat bovendien aangegeven dat het kabinet voor de zomer komt met een volledige reactie op het advies. De minister gaat nu kijken hoe de rekenkundige ondergrens op een verantwoorde wijze kan worden ingevoerd. Lees meer
Hoogleraar Arthur Petersen komt met kleine koerswijziging in zijn advies aan de landbouwminister Wiersma: niet 1 mol, maar 0,5 mol. Lees meer
Vanaf vandaag zijn AERIUS Calculator en Monitor versie 2025 beschikbaar. Bij de jaarlijkse actualisatie worden actuele gegevens over de uitstoot en neerslag van stikstof samen met recente wetenschappelijke inzichten verwerkt in AERIUS. Deze data komen van het RIVM en van kennisinstituten als TNO en de Universiteit Wageningen (WUR). Door jaarlijks te actualiseren wordt bij toestemmingverlening blijvend gewerkt met actuele cijfers. Lees meer
De stikstofplannen van de provincie Limburg zijn verwerkt in het Limburgs Offensief Stikstof (LOS). Het moet op termijn voldoende borging geven aan het additionaliteitsvereiste om (natuur)vergunningverlening weer op gang te brengen. Het LOS gaat onder andere over de doelstellingen 2030 en 2035, bijsturing, aanpak piekbelasters, natuurherstelmaatregelen, evenredige bijdrage van industrie, landbouw, mobiliteit en bouw. Ook zijn nieuwe beleidsregels salderen in de maak. In het nieuwe beleid komt waarschijnlijk een hoger afroompercentage dan de huidige 30% bij extern salderen en wordt mogelijk latente ruimte in vergunningen verwijderd of beperkt. Lees meer
Met de PS vergadering van 24 sept 2025 van de provincie Gelderland is wat meer bekend geworden over het stikstofstroken beleid rondom vier Natura 2000-gebieden de Veluwe, de Landgoederen Brummen, Bekendelle en Willinks Weust. Er is nog geen concreet besluit genomen, maar er is wel een notitie met een denkrichting en diverse voorbeelden beschikbaar. Regels binnen de 500 meter stroken bestaan in de toekomst mogelijk uit:
Bedrijven (niet agrarisch)
Agrarische sector
Mobiliteit
Wonen en bouwen
Een interessante Raad van State uitspraak met een verduidelijking wanneer wel of niet sprake is van één project. Anders dan de rechtbank Oost-Brabant in 2023 had geoordeeld is toch sprake van één project omdat activiteiten feitelijk met elkaar zijn verbonden door een eigen gasnetwerk, riolering, stoomleidingen. Ook was er sprake van nabijheid: de installatie ligt binnen het terrein nabij de losplaats van schepen om het vervoer tussen beide locaties te beperken. Tenslotte is ook sprake van samenhang doordat diverse installaties zoals losdok, brandblusinstallatie, brandweer-oefenplaats, pijpleiding corridor, ondergrondse leidingen deel uitmaken van de bedrijfsvoering. Lees meer
De provincie Friesland heeft weliswaar geen algehele natuurvergunningenstop (https://www.fryslan.frl/stikstofvergunning). Toch is bekend geworden dat de provincie Friesland heeft besloten de vergunningverlening tot uiterlijk september 2026 op te schorten. Lees meer
Tot en met 5 oktober loopt de internetconsultatie voor het natuurvergunningvrij maken van verduurzamingsactiviteiten. Bij een eventuele invoering, wordt de vrijstelling van toepassing op elk project of bedrijf. Maar door de voorwaarden is de vrijstelling niet altijd toepasbaar. De natuurvergunningvrijstelling geldt alleen voor activiteiten die minimaal tot een reductie van 30% leiden ten opzichte van vergund en die:
Indien nodig mag tijdens de aanlegfase wat meer stikstofemissie ontstaan, maar niet langer dan 3 jaar en groter dan een factor 5 van de emissiereductie na realisatie van de wijziging. Lees meer
Het kabinet vervangt de stikstofdoelen in de Omgevingswet door emissiedoelen die worden vastgelegd in een wettelijk verplicht programma. In dat programma worden ook de maatregelen opgenomen om die doelen te bereiken. Op die manier verlegt het kabinet de focus van het sturen op stikstofneerslag naar het sturen op stikstofuitstoot. De internetconsultatie voor het wetsvoorstel loopt van 14 juli 2025 tot en met 24 augustus 2025. Lees meer
De provincie Gelderland is de eerste provincie met nieuwe beleidsregels voor intern salderen. De nieuwe regels maken het weer mogelijk om vergunningen te krijgen voor allerlei activiteiten die stikstof uitstoten, maar alleen onder strikte voorwaarden:
Lees de veelgestelde vragen | Lees de beleidsregel
Vandaag een nieuwe uitspraak van de Raad van State die bevestigt dat het inzetten van een bemest (landbouw)perceel in de referentiesituatie mogelijk blijft. Intern salderen met algemene regels voor bemesten mag onder voorwaarden wel worden betrokken bij de vraag of een natuurvergunning voor een project kan worden verleend, net als intern salderen met een eerder verleende natuurvergunning of milieutoestemming. Lees meer
De provincie Zeeland is gestart met een doelgebonden stikstofbank genaamd ‘Depositiebank Zeeland’. Het gebruik van de stikstofbank is momenteel nog niet mogelijk (vanwege additionaliteit), maar de provincie wil de stikstofbank alvast wel vullen zodat wanneer het weer mogelijk is, de bank direct kan worden ingezet voor vergunningverlening. Lees meer
Het huidige PAS legalisatieprogramma is inmiddels verlopen. De ministerraad heeft daarom een nieuw wetsvoorstel klaarliggen om vóór 1 maart 2028 een oplossing te bieden aan PAS-melders. Vanaf nu is de term ‘legaliseren’ vervangen door ‘maatwerkaanpak’. Dit houdt in dat de komende drie jaar PAS-melders worden ondersteund door een zaakbegeleider bij het vinden van een oplossing. En met het wetsvoorstel kunnen provincies eventuele verzoeken tot handhaving gemotiveerd afwijzen. Lees meer
De stikstofmaatregelen van het kabinet zijn onvoldoende in omvang, financiële dekking én tempo. Dit concludeert de provincie Noord-Brabant na bestudering van de plannen. Niet alleen bieden de kabinetsplannen onvoldoende zekerheid dat Brabant weer opengaat, maar zelfs bestaande natuurvergunningen lopen reëel gevaar. Lees meer
Het kabinet presenteert een startpakket om Nederland van het slot af te krijgen. Zo wil het kabinet de rekenkundige ondergrens invoeren, een nieuw vergunningsstelsel presenteren en wordt er gestart met een regionale aanpak rondom de Veluwe en de Peel. In een brief aan de Tweede Kamer maakt het kabinet de plannen bekend voor alle sectoren, als basis om de vergunningverlening weer op gang te krijgen. Om ook al direct te beginnen, bevatten de plannen een startpakket met onder meer een regeling voor extensivering, vrijwillige beëindiging en doelsturing. Hiervoor wordt € 2,2 miljard vrijgemaakt. Lees meer
De provincie Limburg werkt aan het Limburgs Offensief Stikstof, een geborgde aanpak voor stikstofreductie en natuurherstel. Eind mei 2025 worden de contouren van dit plan besproken met Provinciale Staten. Lees meer
De provincie Gelderland heeft een voorbereidingsbesluit gepubliceerd waarin stroken van 500 meter rondom stikstofgevoelige natuur worden ingesteld. Het gaat om stroken bij 4 Natura 2000-gebieden Veluwe, Landgoederen Brummen, Bekendelle en Willinks Weust. Bestaande activiteiten binnen deze stroken/zone kunnen doorgaan, maar nieuwe activiteiten mogen geen stikstof uitstoten. De maatregel geldt voor maximaal 1,5 jaar. Die tijd is nodig om de stroken uit te werken en vast te leggen in de provinciale omgevingsverordening.
Voor enkele activiteiten binnen de stroken wordt een uitzondering gemaakt:
De provincie Noord-Holland heeft in een brandbrief aan het kabinet om €450 miljoen extra gevraagd. Dit geld is nodig om maatregelen te nemen voor natuurherstel en stikstofreductie, zodat er weer meer ruimte komt voor vergunningverlening. Lees meer
De provincie Noord-Brabant moet van de rechtbank Oost-Brabant een nieuw besluit nemen op een reeks verzoeken van twee milieuverenigingen die willen dat de vergunningen van een aantal veehouderijen vlakbij natuurgebieden worden ingetrokken of beperkt. Door de uitspraak wordt de provincie gedwongen om binnen zes maanden met alle partijen te overleggen. En er ligt een duidelijke opdracht voor de provincie om binnen één jaar een besluit te nemen dat daadwerkelijk leidt tot een substantiële en blijvende vermindering van stikstofdepositie.
Lees de uitspraak en de reactie van de provincie Noord-Brabant.
De provincie Limburg is de tweede provincie (na Gelderland) met een eigen stoppersregeling voor veehouderijen. De regeling biedt kans op maatwerk, omdat gedeeltelijk stoppen – door minder vee te houden – ook een optie is. Bij eerdere landelijke regelingen was dit nog niet mogelijk. Lees meer
De provincie Zuid-Holland heeft een ontwerpbesluit met een voorstel over de stikstofaanpak gepubliceerd. In dit voorstel: ‘Samenhangende Aanpak Natuurherstel en Economie’ (SANE) worden vier maatregelen genoemd die moeten leiden tot stikstofreductie en natuurherstel:
De uitwerking van deze vier maatregelen wordt in het najaar van 2025 aan Provinciale Staten voorgelegd. Lees meer
De provincie Zeeland heeft een routekaart vergunningverlening stikstof op de website gezet. Dit schema is van toepassing op projecten en plannen en geeft een globaal overzicht van de te volgen stappen na een stikstofdepositieberekening. Leer meer
Minister Wiersma heeft de kamer geïnformeerd over de voortgang van de Ministeriële Commissie Economie en Natuurherstel (afgekort MCE&N). In tegenstelling tot eerdere berichten zou de ministeriële commissie binnen twee maanden (begin april) de kamer infomeren over de verdere stikstofaanpak. Hiervoor is meer tijd nodig. De nieuwe deadline wordt ‘dit voorjaar’. Lees meer
Minister Wiersma vraagt de Raad van State om advies over het hanteren van een rekenkundige ondergrens van 1 mol stikstof per hectare per jaar. De Raad van State moet antwoord geven op de vraag of projecten die een depositie veroorzaken onder de rekenkundige ondergrens dan geen natuurvergunning (en passende beoordeling) meer nodig hebben. Lees meer
De provincie Gelderland heeft meer bekend gemaakt over de beoogde stikstofarme zones van 500 meter rondom Natura 2000 gebieden. Binnen deze zone geldt straks een maximale stikstofuitstoot voor alle bedrijven en sectoren. Dus niet alleen voor de landbouw maar ook voor mobiliteit, industrie, recreatie en wonen. De norm geldt straks per direct voor nieuwe ontwikkelingen. Bestaande activiteiten moeten uiterlijk in 2035 aan de norm voldoen.
Wat die norm gaat zijn, is nog niet bekend gemaakt. Maar als indicatie wordt in de zone rondom de Veluwe een vermindering in uitstoot van 60-70% genoemd. De komende maanden worden de exacte doelen uitgewerkt. Lees meer, oa Statenbrief
Vandaag zijn in de tweede kamer een hele reeks stikstofmoties aangenomen die tijdens het stikstofdebat van 20 februari 2025 waren ingebracht. Uit het stikstofdebat en de moties volgt dat minister Wiersma:
De provincie Noord-Brabant geeft in een update aan dat de impact van de Raad van State uitspraak groot is op het aantal vergunningaanvragen. Er zijn nieuwe natuurvergunningen nodig voor ruim 800 ‘oude’ vergunningsaanvragen waar geen afdoende besluit op is genomen (249 positieve weigeringen, 393 aanvragen die naar aanleiding vaneen eerdere uitspraak zijn ingetrokken, 124 gedeeltelijke intrekkingen en 43 zaken waarbij de provincie een bestuurlijk rechtsoordeel heeft gegeven). Daarnaast liggen er op dit moment ook nog:
De Raad van State het twee zittingen aangekondigd waarin intern salderen en het additionaliteitsvereiste worden behandeld:
Greenpeace doet in verband met een volgende week gepland tweede kamerdebat een dringende oproep aan kamerleden over de gevolgen van de stikstofuitspraak. Lees meer
De veel gestelde vragen op de website van BIJ12 zijn verder aangevuld naar aanleiding van de 18 dec uitspraak. Er wordt nu nader ingegaan op een onderbouwing met een ecologische beoordeling. En de definities van ‘structureel niet in gebruik’ en ‘fysiek gestart’ zijn toegevoegd. Lees meer
Provincie Zeeland richt een crisisteam in om stikstofproblematiek verder aan te pakken. Het provinciebestuur heeft opdracht gegeven om extra medewerkers voor vrij te maken. Verantwoordelijk gedeputeerde Wilfried Nielen hoopt dat de vergunningverlening daarmee zo snel mogelijk weer in beweging komt. Lees meer
Gedeputeerde Staten van Fryslân heeft besloten om geen vergunnningenstop in te voeren in Fryslân. In de praktijk is de verwachting dat er weinig vergunningen verleend kunnen worden en dat de vergunningverlening stikstof (ook bij andere provincies) grotendeels stil ligt. De provincie Fryslân wil zich maximaal inzetten om het beperkt aantal vergunningen die mogelijk wél verleend kunnen worden, te verlenen. Verder geeft GS aan dat kleine projecten zoals evenementen met een ecologische voortoets en zonder intern salderen kunnen doorgaan zonder natuurvergunning. Lees meer
In de provinciale staten van de provincie Utrecht kwam de “Voortgangsrapportage vergunningverlening stikstof tweede halfjaar 2024” aan de orde. Hieruit blijkt dat op 31 december 2024 de provincie 127 aanvragen voor een natuurvergunning in behandeling heeft. Ze ontving iedere maand circa 5 aanvragen en heeft in de afgelopen 6 maanden tijd 8 besluiten genomen. Verder zijn er 160 legalisatietrajecten van PAS melders. Ook moeten nog 55 positieve weigeringen en 9 vvgb’s opnieuw worden beoordeeld door de 18 december uitspraak. Lees meer
De provincie Gelderland werkt aan plannen voor zonering rondom stikstofgevoelige habitats in Natura-2000 gebieden. Gelderland gaat de mogelijkheden voor deze zonering nu verder uitwerken. Lees meer
Een nieuwe pagina op BIJ12.nl over het additionaliteitsvereiste en hoe dit onderbouwd kan worden? Geen kant-en-klare oplossing, maar wel een verwijzing naar bruikbare bronnen die je kunt inzetten voor een onderbouwing in een aanvraag natuurvergunning? Lees meer
Minister Wiersma (LVVN) stuurt de Tweede Kamer een brief met daarin een overzicht van de stikstofbanken en de hoeveelheid beschikbare ruimte in de stikstofbanken. Ook wordt aangegeven dat de beschikbare stikstofruimte op veel plekken niet kan worden uitgegeven vanwege additionaliteit: “Voor veel habitattypen en/of leefgebieden van soorten in deze gebieden kan met de op dit moment beschikbare gegevens niet met zekerheid gesteld worden dat de depositiedaling niet nodig is om de (dreigende) verslechtering tegen te gaan. Pas als dat het geval is, en wordt voldaan aan het zogenoemde ‘additionaliteitsvereiste’, mag de depositiedaling benut worden voor toestemmingverlening.” Lees meer
De Stentor schrijft dat Drenthe, Gelderland en Overijssel natuurvergunningverlening stil hebben gelegd. Voor Overijssel wordt ook een periode van één jaar genoemd: “Lopende aanvragen voor natuurvergunningen worden in Overijssel tot 1 februari 2026 opgeschort.” Lees meer
In de brief aan de Provinciale Saten van Zuid-Holland schrijft GS: “Het gevolg van de uitspraak van de Afdeling is dat het verkrijgen van een natuurvergunning vanwege het verzwaarde additionaliteitsvereiste voor zowel intern als extern salderen naar verwachting nagenoeg niet meer mogelijk is.” Lees meer
Ook in de provincie Drenthe wordt het verlenen van een natuurvergunning nagenoeg onmogelijk: “Uit de natuurdoelanalyses (2022) blijkt dat de stikstofruimte in Drenthe vrijwel altijd nodig is voor natuurherstel in kwetsbare gebieden, omdat er in Drenthe twaalf stikstofgevoelige Natura2000 gebieden zijn. Dit maakt het nagenoeg onmogelijk om vrijgekomen stikstofruimte in te zetten voor nieuwe projecten.” Lees meer
Voorlopig ook geen besluitvorming bij het verlenen van natuurvergunningen (met intern salderen) in provincie Noord-Brabant. Dit is terug te lezen in de statenmededeling van 28 januari 2025: “Gezien de conclusies uit de natuurdoelanalyses van maart 2023 betekent dit dat er op dit moment nauwelijks nog vergunningen met intern salderen kunnen worden afgegeven. Dit geldt nadrukkelijk ook voor aanvragen die een (noodzakelijke) reductie van stikstofemissie voorstaan. Dit gaat daarnaast, gezien de terugwerkende kracht, ook grote gevolgen opleveren voor de vergunningverlening, toezicht en handhaving.” Lees meer
Ook de provincie Flevoland geeft aan dat vergunningverlening er niet gemakkelijker op wordt. En roept het Rijk op om snel met een duidelijke en robuuste aanpak te komen. Lees meer
Er komt een ministeriële commissie “Economie en Natuurherstel” om Nederland zo snel mogelijk van het stikstofslot af te krijgen. Deze commissie onder leiding van premier Schoof wil over twee maanden klaar zijn met een omvangrijk plan om de stikstofcrisis aan te pakken. Lees meer
Minister Wiersma (LVVN) informeert de Tweede Kamer in een kamerbrief over het instellen van de Ministeriële Commissie. De commissie gaat de volgende punten onderzoeken:
Aanpassing van Limburgse beleidsregel voorziet erin dat bij extern salderen de resterende stikstofruimte die een saldogevende veehouderij nog eventueel overheeft na gebruik van een stoppersregeling (max 15% eventueel te behouden voor andere activiteiten) niet alsnog kan worden doorverkocht aan derden (extern salderen). Lees meer
Greenpeace uitspraak. Greenpeace wint hun zaak tegen de Staat. De Staat moet meer maatregelen nemen om de neerslag van stikstof op de natuur te beperken. Hierop reageren verschillende provincies als volgt.
Ook de provincie Zeeland reageert op de uitspraak van de Raad van State. Lees meer
Vergunningenstop provincie Gelderland. Prrovinciebestuurder Ans Mol zegt dat de provincie Gelderland voorlopig geen nieuwe stikstofvergunningen afgeeft en ook geen vergunningen meer in behandeling neemt. Lees meer
De provincie Gelderland geeft aan de aankomende maanden meer bekend te maken over de precieze gevolgen. Lees meer
Provincie Noord-Brabant geeft aan dat de gevolgen van de uitspraak nog heel precies moeten worden uitgezocht. Verder heeft de provincie een loket ingericht voor alle vragen over stikstof-gerelateerde onderwerpen. De provincie roept ondernemers op die vragen hebben om zich bij dit loket te melden. Lees meer
De Raad van State heeft een belangrijke uitspraak gedaan over de regels rondom intern salderen. Voortaan is in de meeste gevallen een natuurvergunning nodig bij intern salderen, wat een grote impact heeft op bouw- en infrastructurele projecten. Lees meer
Direct na de uitspraak reageren diverse instanties:
